Kultowe fotele i krzesła PRL 

Kultowe fotele i krzesła PRL

Nie każdy stary fotel jest ikoną polskiego designu i nie każdy mebel z PRL ma też dużą wartość tylko dlatego, że przeleżał kilkadziesiąt lat na strychu.

Są jednak projekty, które przetrwały próbę czasu, mimo że powstały w czasach braków materiałowych, ograniczonych możliwości produkcyjnych i zupełnie innych realiów niż dzisiaj, a mimo to nadal wyglądają dobrze. Często lepiej niż wiele współczesnych mebli.

Fotel 366, Bunny, Lisek, RM58, Muszelka czy Tulipan nie są dziś popularne wyłącznie z powodu mody na PRL. Za ich sukcesem stoją konkretni projektanci, przemyślane proporcje, dobra konstrukcja i forma, której nie trzeba poprawiać po sześćdziesięciu latach.

Przez lata pracy trafiały do mnie setki mebli z tego okresu. Jedne były zachowane niemal w oryginalnym stanie, inne przeszły kilka nieudanych renowacji.

Poniżej zebrałem kilka najważniejszych polskich foteli i krzeseł XX wieku. To oczywiście nie jest zamknięta lista, ale dobry punkt wyjścia dla każdego, kto interesuje się polskim wzornictwem, kolekcjonowaniem lub renowacją mebli.

Fotel 366 Józefa Chierowskiego

Zdecydowanie najbardziej rozpoznawalny polski fotel XX wieku.

Fotel 366 został zaprojektowany przez Chierowskiego w 1962 roku i szybko stał się jednym z najczęściej produkowanych foteli w Polsce. Był prosty, niewielki i możliwy do wykonania przy użyciu stosunkowo małej ilości materiału.

Przez lata produkcji powstało wiele wersji tego modelu. Różniły się drobnymi detalami wykończenia. Podczas renowacji spotykałem fotele wykonane na pasach i piance, na sprężynach, z mikrogumy, a także z różnym rozstawem guzików.

Model został ponownie wprowadzony do produkcji przez markę 366 Concept. To bez wątpienia najczęściej odnawiany fotel na moich warsztatach tapicerskich. Właśnie dlatego poświęciłem mu osobny rozdział w książce „Tapiceruj” oraz dwa odcinki na kanale YouTube „Tapicer w Akcji”.

Kultowe fotele i krzesła PRL

Krzesło 200-125 VAR, czyli Aga

Krzesło 200-125 VAR, znane potocznie jako Aga, to projekt Józefa Chierowskiego datowany na lata 70. To model lekki wizualnie i podporządkowany wygodzie użytkowania.

Aga dobrze pokazuje, że polski design PRL potrafił być prosty, ale jednocześnie bardzo świadomy. To mebel codzienny, pozbawiony zbędnych ozdobników, ale właśnie dlatego ponadczasowy.

Fotel 300-177 „Bunny”, czyli Zajączek – Józef Chierowski

Nie każdy zna jego numer katalogowy, ale niemal każdy zapamiętuje charakterystyczne podłokietniki przypominające królicze uszy.

Fotel został zaprojektowany przez Józefa Chierowskiego w latach 60. XX wieku.

Lekka konstrukcja, niewielkie rozmiary i wyrazista sylwetka sprawiły, że model stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich foteli tego okresu.

Współczesną reedycję fotela Bunny wprowadziła marka 366 Concept.

Lisek – model 300-190 Henryka Lisa

Fotel 300-190 charakterystyczny model polskiego meblarstwa lat 60. Wyróżnia go lekka sylwetka, skośne nogi, rozchylone podłokietniki i oszczędna forma, typowa dla projektów podporządkowanych funkcji i seryjnej produkcji.

Lisek należy do najlepiej rozpoznawalnych foteli klubowych z okresu PRL. Nazwa fotela ma charakter potoczny i wywodzi się od nazwiska projektanta. Dziś model jest regularnie odnawiany i ponownie wprowadzany do wnętrz.

RM58 – kosmiczna ikona

RM58 Romana Modzelewskiego z 1958 roku należy do najważniejszych projektów w historii polskiego wzornictwa. Organiczna, skorupowa forma i zastosowanie laminatu poliestrowo-szklanego sprawiły, że ten fotel wyprzedzał swoje czasy.

RM58 nie stał się ważny przez skalę produkcji, ale przez siłę projektu. To przykład formy nowoczesnej, odważnej i ponadczasowej, regularnie wskazywanej jako polski projekt na poziomie światowym.

Kultowe fotele i krzesła PRL

Muszelka – Teresa Kruszewska

Fotel zaprojektowany w 1956 roku należy do najważniejszych polskich projektów z giętej sklejki. Siedzisko i oparcie tworzą jedną spójną formę, a oszczędność środków przekłada się na wyjątkowość projektu.

Muszelka jest dobrze udokumentowana w historii polskiego wzornictwa i pojawia się w opracowaniach poświęconych klasyce designu PRL. To projekt, w którym konstrukcja i forma pozostają w pełnej równowadze.

Tulipan – Teresa Kruszewska

Fotel „Tulipan” to kolejny projekt Teresy Kruszewskiej z 1973 roku. Mimo upływu kilkudziesięciu lat nadal wygląda świeżo i nowocześnie, a jego charakterystyczną formę trudno pomylić z jakimkolwiek innym modelem.

To właśnie takie projekty najlepiej pokazują siłę polskiego wzornictwa.

Po latach „Tulipan” wrócił do produkcji dzięki firmie FAMEG, co samo w sobie jest najlepszą rekomendacją dla tego projektu. Nie każdy mebel dostaje drugie życie po pół wieku.

Krzesło 200-190 – Rajmund Teofil Hałas

Krzesło zostało zaprojektowane na początku lat 60. XX wieku.

Model wyróżnia się szerokim, wyprofilowanym oparciem, lekką konstrukcją oraz smukłymi, zwężającymi się nogami.

Jego forma jest często porównywana ze skandynawskim wzornictwem lat 50. i 60. XX wieku. Krzesło pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych modeli tego projektanta.

Fotel Stefan – Zenon Bączyk

Niska, rozłożysta konstrukcja, wyprofilowane podłokietniki i ażurowe oparcie nadają mu lekkości.

Właśnie ten balans sprawia, że fotel Stefan do dziś wygląda świeżo i nie potrzebuje żadnego „efektu vintage”.

Kultowe fotele i krzesła PRL

Typ 345 – Janina Jędrachowicz i Konrad Racinowski

Fotel typ 345 z 1956 roku jest dobrze udokumentowanym projektem Janiny Jędrachowicz i Konrada Racinowskiego. To model o potwierdzonym autorstwie, obecny w obiegu aukcyjnym i kolekcjonerskim.

Typ 345 należy do grupy projektów szczególnie ważnych dlatego, że łączy czytelne autorstwo z rozpoznawalną formą. W realiach PRL takie jednoznaczne przypisanie modelu do projektantów nie zawsze było oczywiste, dlatego jego pozycja jest wyjątkowo mocna.

Galeria Wzornictwa Polskiego

Galeria Wzornictwa Polskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie pokazuje historię polskiego projektowania od dwudziestolecia międzywojennego po czasy współczesne. To miejsce, w którym można zobaczyć projekty, które na stałe wpisały się w historię polskiego meblarstwa, rzemiosła i designu.

Polskie wzornictwo

W 2026 roku ponownie odwiedziłem Galerię Wzornictwa Polskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie.

Od mojej poprzedniej wizyty minęło prawie 9 lat.

Miałem okazję uczestniczyć w otwarciu tej ekspozycji w 2017 roku, dlatego z sentymentem wróciłem zobaczyć ją ponownie.

Wiele prezentowanych tam mebli powstawało jako zwykłe wyposażenie mieszkań, szkół, biur czy urzędów. Nikt nie traktował ich wtedy jak ikon wzornictwa.

Miały być przede wszystkim wygodne, trwałe i funkcjonalne. Dziś te same modele oglądamy w muzeach i na rynku kolekcjonerskim.

Na wystawie można zobaczyć projekty takich twórców jak Teresa Kruszewska, Maria Chomentowska, Jan Kurzątkowski, Marian Sigmund, Józef Chierowski, Roman Modzelewski czy Aleksander Kuczma.

Szczególne miejsce zajmują dziś ikony polskiego wzornictwa: fotel RM58, fotel 366, krzesło „Muszelka”, fotel „Tulipan”, fotel „Byk”, krzesło A-587 czy krzesło „Płucka”. Kiedyś były zwykłymi meblami użytkowymi. Dziś należą do najbardziej poszukiwanych projektów polskiego designu XX wieku.

Dziś o wartości mebla z epoki decydują przede wszystkim autorstwo, konkretny model, stan konstrukcji i jakość renowacji.

Zasada jest prosta – rzadkie modele są dziś najwięcej warte.

Czas płynie, a te projekty pozostają kultowe. To najlepszy dowód na to, że dobre wzornictwo się nie starzeje.

Jeżeli będziecie w Warszawie, koniecznie zajrzyjcie do Galerii Wzornictwa Polskiego.

Oczywiście znajdziecie tam wcześniejsze i późniejsze projekty, jednak w tym wpisie przedstawiam głównie meble PRL

Polskie wzornictwo to znacznie więcej niż moda na PRL. Za każdym z tych mebli stoi konkretny projektant, historia oraz rzemiosło, które warto zachować dla kolejnych pokoleń.

Spośród wszystkich mebli z okresu PRL na moje warsztaty tapicerskie najczęściej trafiają fotel 366, Lisek, krzesło Aga oraz krzesło 200-190 projektu Rajmunda Teofila Hałasa. To właśnie od tych modeli uczestnicy najczęściej rozpoczynają swoją przygodę z renowacją mebli.

Jak odnowić mebel PRL?

Jeśli chcesz zrobić to dobrze – masz trzy drogi:

• Kup książkę „Tapiceruj” — pełne podstawy + QR kody do filmów

• Zasubskrybuj kanał YouTube „Tapicer w Akcji” — ponad 100 filmów edukacyjnych

• Zabierz fotel lub krzesło i przyjedź do mnie na warsztaty tapicerskie